Wartburg Radikalz pragnie zaprezentować najpełniejsze naszym zdaniem kalendarium zmian jakie następowały podczas produkcji Wartburga i istnienia marki z Eisenach. Opracowanie które zostało stworzone w języku Polskim dzięki wysiłkowi Jurka 'Murdoka' Osińskiego, a uzupełnione staraniem Piotrka 'Kruchego' Kruszyńskiego jest prawdopodobnie najbardziej wiarygodnym i rzetelnie sprawdzonym wykazem ułożonych chronologicznie informacji. Wszystko to, co zawarte w tekście jest potwierdzone i porównane z rożnymi źródłami. To co nieprawdopodobne zostało odrzucone.

     Naszym zadaniem było przedstawienie faktów, ponieważ dość mieliśmy sprzecznych informacji czy krążących w Internecie dziwnych historii i opowieści. Mimo najszczerszych chęci, prawdopodobnie nie ustrzegliśmy się jednak przed różnego rodzaju błędami. W przypadku posiadania przez Was wiarygodnych informacji związanych z kalendarium, zapraszamy do podjęcia współpracy przy jego rozszerzaniu lub poprawianiu.

 

Kalendarium Marki Wartburg.

     14 Lipiec 1899 - pierwszy samochód wyprodukowany w Eisenach pod nazwą Wartburg.

     Marzec 1900 - 7 samochodów wjeżdża na zamek Wartburg by pokazać swoje możliwości. Auto otrzymuje wtedy oficjalną nazwę Wartburg Motor Car.

     1904 - rusza produkcja pod nową znakiem handlowym Dixi.

     1907 - rozpoczyna się eksport samochodów do Francji i Anglii.

     Październik 1955 - powstaje EMW 311 . Wartburg staje się następcą samochodu IFA F9. Zachowując większość rozwiązań mechanicznych dostaje nowoczesną karoserię o bardzo dobrym współczynniku cx. Konstrukcja pamięta czasy przedwojenne, silnik pozostaje tej samej pojemności - 900ccm, jednak zostaje wzmocniony do 37 KM głównie dzięki zmianie głowicy, w porównaniu z IFĄ zmieniony jest również układ zapłonowy z rozdzielaczowego na potrójny przerywacz z układem trzech zabudowanych cewek.  

     27-28 Listopad 1955 - w zorganizowanym I Międzynarodowym Rajdzie Wartburga, bierze udział 6 prototypowych samochodów Wartburg 311. Wszystkie bez awaryjnie dojeżdżają na metę.

     22 Grudzień 1955 - oficjalnie zmianie ulega nazwa fabryki na VEB Automobilwerk Eisenach (AWE).

    2 Styczeń 1956 - rusza produkcja seryjna Wartburga 311 od numeru podwozia 00 009/6. Od numeru silnika 11-0676/6 przewidziane jest przez fabrykę stosowanie mieszanki paliwowo-olejowej w stosunku 1:33 a przypadku stosowania oleju Castrol 1:40

      29 Styczeń 1956 - po raz pierwszy w Polskiej prasie motoryzacyjnej pojawia się artykuł o Wartburgu 311 [ Tygodnik Motor - Nowy Samochód Produkcji NRD - AWE 311 - nr.05 - [ 197 ] - 29 Styczeń 1956 ].

     Kwiecień 1956 - Na wiosennych Targach Lipskich w pawilonie IFA zostaje zwiedzającym zaprezentowany samochód Wartburg 311 w 4 odmianach - limuzyna, limuzyna z otwieranym dachem [ faltdach ], kabriolet oraz kombi.

     Kwiecień 1957 - Na wiosennych Targach Lipskich zaprezentowane zostały kolejne modele Wartburga. Model 311 w wersji: Coupe, "Caming-Limousine", Wartburg 313 w dwóch nadwoziach: 4-osobowy Hardtop ze zdejmowanych sztywnym dachem i dodatkowym dachem miękkim oraz 2-osobowy Roadster Kabrio, wersja prototypowa - Bellevue [ nigdy nie weszła do produkcji seryjnej ] oraz Wartburg 311 Pick-up również w wersji prototypowej [ nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej w tym wyglądzie, nawiązującym do zmodyfikowanej wersji Kombi ].

     6 Czerwiec 1957 – od numeru nadwozia 6430/7 - prądnica 130-Watt'owa zostaje zastąpiona prądnicą 180-Watt'ową IKA 8001.4.

     1957- rozpoczynają się prace nad 4-suwową jednostką o pojemności 1088ccm jako następcą 2-suwa. Plany zarzucono w roku 1960.

     31 Styczeń 1958 – od tego momentu montowana jest seryjnie skrzynia biegów z synchronizacją 2,3 i 4 biegu.

     15 Październik 1958 – następuje zmiana okładzin ciernych z 38mm na 50mm co owocuje zwiększeniem sumarycznej wartość  powierzchni ciernych z 600cm do 920 cm kwadratowych w samochodzie. Z przodu zastosowano system dwuwspółbieżny Duplex, z tyłu Simplex.

     1 Grudzień 1958 – następuje pierwszy "facelifting" związany z "grillem" 313-stki (niestety brak na ten temat dokładnych informacji).  

     Marzec 1959 - na wiosennych Targach Lipskich po raz pierwszy oficjalnie paleta modeli Wartburga 311 zostaje zaprezentowana z nową chromowaną atrapą nawiązującą do modelu 313. Zachowano przy tym wymienność z poprzednim frontem.

     23 Wrzesień 1959 - łożysko wyciskowe ulega zmianie. Stare stanowił pierścień dociskowy nasączony olejem grafitowym (niestety brak na ten temat dokładnych informacji).

     12 Listopad 1959 - wprowadzenie nowych zwrotnic do 311.

     9 Grudzień 1959 – po raz pierwszy Wartburg wyposażony zostaje w asymetryczne reflektory.

     Model Roku 1959 - W roku '58 i '59 wprowadzono na tyle dużo nowych rozwiązań technicznych, iż powstała nazwa podsumowującą te zmiany - Wartburg - "model roku 1959". Auto charakteryzowało się takimi rozwiązaniami jak: nowoczesne lakiery na bazie sztucznych żywic w "atrakcyjnych" pastelowych kolorach, dwubarwne malowania nadwozi oddzielane chromowanymi listwami. Na kołach nowy wzór polerowanych dekli, nowy układ piór wycieraczek szyby przedniej poprawiał znacznie widoczność przy jeździe w czasie opadów. We wnętrzu zmieniono jedynie detale, jednak dało się odczuć ich staranniejsze wykonanie. Z istotnych zmian należy wymienić nowe rozwiązania techniczne w aucie. Nowa głowica mocowana za pomocą 8 śrub, zmiany w pasowaniach i ułożyskowaniu wału korbowego zwiększające jego trwałość, dokonano zmian w gaźniku mających na celu zmniejszenie zużycia paliwa, synchronizacja trzech wyższych biegów, ulepszenie układu hamulcowego, drobne zmiany w zębatkowym układzie kierowniczym, w resorach zawieszenia wprowadzono większą ilość cienkich piór, zastosowano pewne zmiany w ułożyskowaniu kół, przegubach i półosiach, moc prądnicy zwiększono do 180W.

     1960 - dochodzi do prezentacji prototypu 313/2 o konstrukcji samonośnej z silnikiem przed tylną osią. Po roku 1962 prace zostają wstrzymane.

     7 Kwiecień 1960 - silnik zaopatrzono w nowy filtr powietrza oraz gaźnik Typ H 362-18, w którym została zastosowana dysza główna 115. (Stary model H 362-5 posiadał dyszę 120)

     21 Luty 1961 - Od numeru nadwozia - 61 10 251 - zbiornik paliwa zostaje powiększony z 40 do 44 litrów.

    25 Kwiecień 1961- Od numeru podwozia - 61 15496 - moc silników wzrosła z 38KM na 40KM. Stopień sprężania początkowo z 6,6 poprzez 6,8 i 7,3 osiągnął ostatecznie poziom 7,5.

     2 Styczeń 1962 - Do produkcji zostaje skierowany nowy model Wartburga - Wartburg 312 nazywany wymiennie Wartburgiem 1000. Najistotniejsze zmiany nie są widoczne z zewnątrz. Model 312 otrzymuje nowy silnik o pojemności 992ccm i mocy 45 KM przy 4000-4250 obr/min oraz gaźnik BVF H 362- 20. Podwyższeniu ulega również moment obrotowy który wzrósł o 1kGm do wartości 9,5kGm przy 2000-2250 obr/min. Średnice tłoków zostają powiększone z 70,0mm do 73,5mm. Zmieniony zostaje kadłub, układ korbowy, głowica i układ chłodzenia, który z dotychczasowego termosyfonowego zmieniono na układ z pompą wody w obiegu, termostatem, dmuchawą i nagrzewnicą [ dotychczas rolę nagrzewnicy spełniała chłodnica ]. Ze zmian podwoziowych należy wymienić rezygnację z centralnego systemu smarowania olejem na rzecz indywidualnych smarowniczek na smar stały. Przebiegi między obsługowe zostają podwyższone według zaleceń producenta do 5000 km. We wnętrzu ulega zmianie koło kierownicy. Nowy ster nie jest w pełni okrągły co ma ułatwiać wsiadanie. Sygnał klaksonu uruchamiany jest teraz długa dzwignią zamiast pierścienia znajdującego się we wnętrzu koła kierownicy. Dźwigienka służy również do migania światłami mijania. Rozwiązania te zostały przeniesione z modelu 313 Sport. Do kolejnych drobnych zmian w modelu zaliczyć należy: podłokietniki, uchwyt pokrywy bagażnika oraz osłonę przeciwsłoneczną dla pasażera.

     25 Listopad 1963 - począwszy od podwozia numer 64 4120, wprowadzono gaźnik - Typ H 362-24.

     Marzec 1964 - na Wiosennych Targach Lipskich dochodzi do prezentacji nowych modeli Wartburga w wersjach Kombi. Tył przekonstruowano względem typów poprzednich. Dwie odmiany: Standard i De Luxe otrzymały znacznie powiększone drzwi tylne oraz pełne zderzaki z "prawdziwego zdarzenia". Klapa otwiera się do góry i w takim miejscu jest unieruchamiana. Koło zapasowe umieszczono pod podłogą, zmieniono również sposób rozkładania siedzeń, zwiększając dzięki temu długość powierzchni ładunkowej.

     Wrzesień 1965 – na jesiennych Targach Lipskich zostaje zaprezentowany Wartburg 312/1. Karoseria Wartburga 312 na nowym podwoziu. Nowa rama jest całkowicie przekonstruowana z niezależnym zawieszeniem wszystkich kół na sprężynach śrubowych, koła 13calowe, układ hamulcowy zbliżony do poprzedniego parametrami, mimo zastosowania mniejszych kół. Samochód zyskuje także zupełnie inny układ wydechowy- cichszy od poprzednika, silnik mimo to nadal ma 45 KM. Nowa skrzynia biegów ze zmienionymi przełożeniami. Prędkość maksymalna to 125 km/h. Przedstawiona uzbrojona rama posłużyła jako baza dla nowego modelu Wartburga 1000 o fabrycznym oznaczeniu 353, które po pewnym czasie stało się oznaczeniem rynkowym.

     1 Październik 1965 - rozpoczęcie produkcji nowego Wartburga - 312/1

     1 Lipiec 1966 - rozpoczęcie produkcji Wartburga 353 [ w folderach reklamowych przedstawiany jako "Der Neue Wartburg 1000" ]

     1967 - koniec produkcji Wartburga 312/1. Wraz z definitywnym zakończeniem produkcji tego modelu, Wartburg o fabrycznym oznaczeniu 353 zaczyna oficjalnie występować w handlu jako Wartburg 353.

     1 Lipiec 1967 - samochody Wartburg 353 wyposażane są w całkowicie nową w pełni zsynchronizowaną skrzynie biegów. W przekładni zachowano mechanizm wolnego koła, został on jednak przeniesiony przed skrzynkę na wałek sprzęgłowy. Nowa skrzynia obliczona została na wejściowy moment 11 kGm.

     1 Październik 1967 - do produkcji zostaje wdrożony Wartburg 353 Tourist, którego karoseria wytwarzana jest w w zakładzie nadwoziowym w miejscowości Halle.

     28 Październik 1967 - otwarcie pierwszego muzeum  Wartburga, połączonego z salonem sprzedaży.

     1968 - Powrót do projektu 4-suwowego silnika. W Efekcie powstaje konstrukcja 4 cylindrowa o mocy 81,5 KM. Niestety  rok 1972 przynosi ponowne wstrzymanie projektu. 

     1969 - rozpoczęcie kooperacji pomiędzy AWE, AWZ i Skodą - na świat przychodzi model 760.

     6 Maj 1969 - od numeru nadwozia 04 10 471 zmianie ulega przełożenie 4 biegu z 0,968 na 0,906. Całkowite przełożenie skrzyni biegów zostaje zmniejszone z 4,09 na 3,29.

     6 Maj 1969 - od nadwozia nr. 04 10 474, do produkcji zostaje wdrożony nowy silnik 353.1 o mocy 36,8 kW [ 50KM ].

     Wrzesień 1974 - powstaje prototyp 360.

     3 Marzec 1975 - powstaje model 353W z hamulcami tarczowymi.

     1977 - koniec kooperacji AWE AWZ i Skody.

     1978 - ostatnia próba stworzenia auta prototypowego firmy AWE - Wartburg 610M o konstrukcji samonośnej. Projekt niestety zostaje zakończony niedługo po jego  rozpoczęciu.

     Wrzesień 1978 - końcowy tłumik w modelu 353W z prostego, zostaje skierowany na bok.

     1981 - ruszają prace nad 3 cylindrową jednostką 4-suwową o pojemności 1191 ccm i mocy 60KM - projekt jednak wstrzymano odgórnie jak wszystkie poprzednie, tym razem z powodu nakazu wykorzystania licencji  VW.

     14 Czerwiec 1982 - wprowadzenie gaźnika Jikov 32 SEDR oraz reflektorów H4.

     2 Styczeń 1984 - Dochodzi do prezentacji Wartburga 353 o oznaczeniu "S". Wersji zastępującej, zwyczajowe w Wartburgu, oznaczenie DeLuxe w wersjach "wyższych" na wspomnianą literkę "S". W wersji tej najbardziej charakterystyczne było zniknięcie m.in. chromów na rzecz elementów karoserii i detali malowanych na czarno.

     1 Październik 1985 - z taśm zjeżdża "milionowy" egzemplarz Wartburga 353/353W.

     12 Październik 1988 - rozpoczęcie produkcji Wartburga 1.3 z silnikiem na licencji VW o pojemności 1272ccm i mocy 58,5 KM.

     10 Kwiecień 1991 - z taśm w Eisenach zjeżdża ostatni Wartburg, kończąc tym samym jedną z piękniejszych historii. Przygoda z Wartburgami trwała ponad 90 lat, jako niezależna fabryka produkowała wiele wspaniałych modeli samochodów które przetrwały do dziś i są żywym dowodem na jakość wykonania i tradycje którą zapoczątkował Heinrich Ehrhardt.

 

     Opracował Jurek 'Murdok' Osiński i Piotr 'Kruchy' Kruszyński na podstawie:

- Wikipedia.de
- Wartburg 311/312/353 (1955-1991) z serii Schrader-Motor_Chronik - Horst Ihling.
- Wartburg-Peter.de
- Zentrales Wartburg Forum
- Oryginale Foldery Reklamowe wydane nakładem fabryki VEB.
- Polski tygodnik 'Motor'

-
Książka Wydana Nakładem Stowarzyszenia Automobilbau Museum Eisenach pt. "AWE Automobile Welt Eisenach - Die Ausstellung".

    Tekst pierwotny zredagował pod przewodnictwem autora oraz uzupełnił - Piotr 'Kruchy' Kruszyński

    Osoby znające dokładnie losy marki i daty następowania poszczególnych modyfikacji zapraszamy do uzupełniania kalendarium na podstawie sprawdzonych źródeł. Propozycje prosimy kierować pod adres mejlowy: 

Redakcja@WartburgRadikalz.com

Wszelkie Prawa Zastrzeżone. Kopiowanie tylko za zgodą WartburgRadikalz.com

Kruchy - Wartburg Radikalz























 
Code and Design by Anotheros (anotheros@gmail.com)